Hastaneler insanların isteyerek gitmedikleri ve zorunlu koşullar altında bulunmak durumunda kaldıkları mekanlar olabiliyorken, diğer taraftan da insanların mesailerini harcadıkları çalışma ortamları olabilmektedir.

Bu mekanlar aydınlatılırken insanların farklı ihtiyaçlarına göre ve gün içerisinde çalışanların çalışma performanslarını arttıracak şekilde aydınlatılmalıdır.

Genellikle tek düze sadece aydınlatmak için uygulanmış ve diğer hiçbir faktör göz önünde bulundurulmamış olan aydınlatmalar hastaları ve doktorları olumsuz etkileyebilmekte; gün içerisinde baş ağrısı, odaklanma sorunu gibi birçok etkenlerle uğraşmak durumunda kalmalarına sebep olmaktadır.

Çalışanlardan optimum verim almak hastaları olabildiğince rahat ve huzurlu hissettirmek adına yapılacak olan aydınlatma ile doğrudan etkili olabilmektedir. Yapılan birçok araştırma sayesinde de ispatlanmıştır.

Günümüzün diğer bir konusu olan enerji tasarrufu konusu ise Led sistemli armatürler ile hızla değişim sürecini yaşamaktadır. Yapılan yenilenme çalışmaları ile elde edilen üst düzey enerji tasarrufları bu süreci dahada hızlandırmaktadır. Led sistemli armatürleri akıllı otomasyon sistemleri ile gereken yerlerde açma, kapama ve kısma işlemleri sisteme entegre edilerek yapılacak olan tasarrufu %70 seviyelerine yükseltmek hiç zor değil.

7/24 yaşayan bu kurumlarda her ortam için farklı uygulamalar farklı otomasyon sistemlerine entegre edilerek istenilen verim ile birlikte enerji tasarrufu sağlanacaktır. Böylelikle hem cebimizden çıkacak olan para azalacak, hemde doğal kaynaklarımızı boşuna tüketmemiş olacağız. Hastaneler de dikkat edilen diğer bir konu ise hijyen tipi armatürlerin seçilmesidir. Sürekli aktif olarak kullanılan bölümlerde armatürleri temizleme işlemleri ve bakımlarının yapılması mümkün olmadığı için senelik bakımlarında yetersiz olması kirlilik faktörü ile armatürlerin verimleri düşmektedir. Bakım maliyetlerini düşürmek toz ve bakteri ortamlarını yok etmek için IP54 ve üzeri armatürler tercih edilmelidir.

Kullanılacak olan antibakteriyel boyalar ile yüzeyde ve armatür içinde bakteri oluşumu engellenmelidir. Tüm bu detayları düşünülerek hastane aydınlatması farklılaştırılabilir.

DANIŞMA / KARŞILAMA

Hasta karşılama ve ilk izlenim için danışma bölümü ve giriş alanı aydınlatması çok önemlidir. Rahat ve huzur verici bir ortama girildiği izlenimi verilmelidir bu sayede azaltılmış olacaktır. 7/24 hareketliliğin olduğu giriş bölümlerinde en doğal renkler kullanılmalıdır. En uygun renk sıcaklığı 4000K ve 300-500lux arasında ışık şiddeti verebilen armatürler tercih edilmelidir. Hastanelerin mimari yapısına göre lineer veya spotlar kullanılarak aydınlatılması yapılabilir.

SALON ve KORİDOR

En yoğun bölümler olmakla birlikte her koridor kendi içinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Hareketliliğin fazla olduğu alanların sürekli ışıklı kalması, hasta odalarına çıkan koridorların sensörlü olarak çalışılması ve gece 50 lux’e kadar düşürülmesi gibi detaylı çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca bu alanların aydınlatması duvarlara eklenecekharici aydınlatma ile desteklenebilir. Daha dar koridorlarda veya kolonlu koridorlarda mimari tercih olarak ek aydınlatma düşünülebilir. Doktor odalarına açılan koridorlar, toplantı salonlarına geçiş koridorlarında kullanılarak hastene ortamının dışında personelin rahatlaması, huzurlu hissetmesi için farklı aydınlatma tercih edilebilir. Hareketliliğin en çok olduğu alanlardan biri koridorlardır. Genel aydınlatmada 150-300 lux arasında ışık şiddeti ve gün ışığı renkleri kullanılmalıdır.

LOBİ / TOPLANTI ODASI

Hastanelerde lobi ve toplantı odaları yoğun olarak kullanılan alanlardır. Aydınlatmalarının ayrıca düşünülmesi gereken bölümlerdir. Yapılacak olan sunum, eğitim, toplantı gibi farklı konulara göre çözüm sunulmalıdır. Sunum esnasında ortamın belli oranda karartılması için otomasyon sisteme entegre edilmelidir. Mevcut 300lux aydınlık değeri ihtiyaç halide 5-10 lux arasında kısılmaya uygun yapıda olmalıdır ki etkinlikteki insanlar notlarını kolaylıkla alabilsinler. Yine 4000 K ışık renginde, renksel geri verim indeksi CRI >80 olmalıdır. Kullanılan yüksek verimli led teknoloji ve bu sisteme entegre edilen otomasyon ile %70 oranında enerji tasarrrufu kaçınılmaz olacaktır

OFİS ve DİNLENME

Dinlenme odaları ve ofis alanlarının aydınlatmaları mesai aralarında dinlenmek isteyen, evrak işlerini tamamlamak için ofislerine geçen veya sürekli ofislerde çalışan hastane personellerinin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde aydınlatılmalıdır. Bu alanlarda otomasyon sisteminin kullanılması kaçınılmaz olmaktadır. İnsanların yoğun çalışması veya masalarında bulunmama durumlarına göre sensör uygulamaları ile açılıp kapanması sağlanabilir. Tüm ofise müdehale etmek yerine kendi bölgelerinde bulunan ışık kaynağını yönetebilir olması ayrıca otomasyon sistemine entegre edilmelidir. Bu esneklik personelin performansını olumlu etkileyecek bir sistem olacaktır. Işık kaynağı gün ışığı ve renksel geri verim indeksi CRI >80 olmalıdır. Yoğun çalışan insanların odalarından çıktıklarında ışığı kapatmaları çoğu zaman mümkün olmadığı düşünülürse otomasyon sistemi ile ciddi enerji tasarrufu edilecektir.

DOKTOR MUAYENE ODASI

Özel muayene odaları, hem doktorun hastayı muayene ettiği hem de masasında evrak işlerini yürüttüğü çok amaçlı alanlardır. Bu farklı işlevlere uygun olarak, ortam aydınlatmasının en etkin şekilde tasarlanması gerekir.

Doktorun ofis olarak kullandığı bölümde, kamaşmayı önleyen ve homojen ışık dağılımı sağlayan armatürlerin tercih edilmesi daha etkili olacaktır. Muayene bölümünde ise yapılacak tetkiklerin türüne göre 300−1000 lüks arasında değişen bir ışık şiddetine ihtiyaç duyulur. Aydınlatma otomasyon sistemi sayesinde ışık şiddetinin ihtiyaca göre ayarlanabilmesi, muayene kalitesini artıran temel unsurlardan biri olacaktır.

Doktor odaları için en kritik kriterlerden biri hijyendir. Odadaki sürekli hareketlilik, tozlanma ve kirlenme sürecini hızlandırdığından, IP54 koruma sınıfına sahip armatürlerin kullanılması hijyen standartlarını en üst düzeye çıkaracaktır.

HASTA YATAK ODASI

Müşahade altında beklemelerinde veya kontrol amaçlı hasta yatışlarında konakladığımız alanlardır. Pek çok özelliği bir arada düşünülmüş aydınlatma ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir. Örneğin; doktor kontrolü esnasında doktorun gözünü almayan ama hastayı rahat muayene edebileceği, iyi yönlendirilmiş armatürler tercih edilmelidir. Hem doktora kaliteli muayene yapması sağlanmış olacak hem de hasta kendisini ev ortamında hissederek rahat bir iyileşme süreci geçirecektir.  Hasta odalarında farklı sayılarda hastalar aynı odayı paylaşmak durumunda kalmaktadır. Böyle bir durumda hijyen konusu önem arz etmektedir. Ekstra önlem olarak kullanılacak armatürün koruma sınıfının IP65 olması, insanların temiz ve hijyenik odalarda konaklamasını sağlayacaktır. Kullanılacak olan armatürlerde antibakteriyel boyalar ile ürünlerde bakteri oluşumunu engellemek gerekmektedir.

HASTA YATAK BAŞI

Akşam konaklamalarında odaların ışık şiddetinin düşürülerek hastayı rahatsız etmemesi, istediğinde kitap okumasına yardımcı olacak ek aydınlatma olması hemşirelerin ise kısa kontrollerinde hastayı görebilecek kadar ışık şiddetinin ayarlanması gibi birçok disiplin göz önünde bulundurularak aydınlatması düşünülmelidir. Priz gruplarının hizasına yapılan duvar gömme armatürlerin, diğer uyuyan hastaların rahatsız etmemesi için doğru yönlendirilmiş olması gerekmektedir.

AMELİYATHANE 

Ameliyathane odalarının aydınlatılması hastaneler için belki de en çok dikkat edilmesi gereken aydınlatmalardır. Bu alanlarda yapılan aydınlatmalarda önemli olan yapılan işin performansı olmalıdır. Personel memnuniyeti konfor koşulları ikinci plandadır. Yönetmeliklerde belirtilen özelliklere göre enerji tesisatı yapılmalıdır. Elektrik kesintisi durumlarına karşı şebekeden bağımsız devreye girecek bir sistem düşünülmelidir. Ayrıca Dim sistemli driverlar kullanılmaması gerekmektedir. Çünkü 1-10V veya dali sinyalleri ameliyathane cihazlarındaki sinyalleri etkileyebiliyor. Ayrıca yine filtreli elektronik balast kullanılması gerekmektedir. Acil durum kitlerini armatüre entegre etmek çok önemlidir.

ACİL SERVİS -YOĞUN BAKIM

Yoğun bakım üniteleri, ağır hastaların istirahat ettiği ve sürekli gözlem altında bulunduruldukları alanlardır. Bu bölümlerde kısa sürede acil müdahale gerektiren durumlara göre aydınlatma çözümlerinin sunulması gerekmektedir. Ek aydınlatma gereksinimleri olası durumlara göre konumlandırılmalıdır.

• Renk Sıcaklığı: Doğal beyaz tercih edilmelidir.

• Renksel Geri Verim: Hassas müdahale gerektiren durumlar olduğu için CRI > 90 olmalıdır.

• Koruma Sınıfı ve Hijyen: Hijyen konusunun hassas olduğu bu alanlarda en az IP54 koruma sınıfı armatürler tercih edilmelidir. Antibakteriyel boyalarla kirlenme ve bakım faktörleri de düşünülmelidir.

• Acil Servis: Acil servislerde hayati hizmetlerin kesilmeden devamlılığı şarttır ve gerekli yedek enerji hattının yönetmeliklere uygun olarak yapılması gerekir.

LABORATUAR

Hemşire ve sağlık görevlilerinin doğru testi yapabilmeleri için ışık rengi, ışık şiddeti ve renksel geri verim indeksi bu alanlarda önemli olmaktadır. İhtiyacı doğru tanımlamak gerekir ayrıca kamaşma değerine dikkat edilmelidir. Bu alanlarda 5700-6000K gibi soğuk renkler, renksel geri verimi CRI >90 ve 500-1000lux aralığında IP54 armatürler tercih edilmelidir. Ecza dolaplarının bulunduğu veya raf sistemlerinin kullanıldığı yerlerde ise en az 300-500lux değerine ulaşmak için ek aydınlatmalarında düşünülmesi gerekir. Hijyen konusunun önemli olduğu diğer bir bölüm laboratuarlardır. Bu alanlarda yine antibakteriyel boyalı ve koruma sınıfı yüksek armatürler tercih edilmelidir.

YEMEKHANE ve KAFETERYA

Yemekhane - cafeteryalar, hastane personellerinin ve hasta yakınlarının yemek ihtiyaçlarını karşılamak ve rahatlamalarını sağlamak amacı ile kullanılan alanlardır. Bu ortamlarda daha sıcak renkler kullanılmalıdır. Renksel geri verim indeksi CRI >90 kullanılarak yiyecek, içecekler daha doğal renklerinde görünmeleri sağlanmalıdır. Bio-ritmimizi düzenlemek tekrar çalışmak için gerekli enerjiyi bu saatlerde alıyoruz. Yapılacak olan farklı mimari yaklaşımlar ile hastane ortamından belli bir süre uzaklaşılarak insanların rahatlaması sağlanmalıdır.

ACİL ÇIKIŞ, HAVALANDIRMA ve OTOPARK

Genelde Hastane personelinin ve teknik personelin müdahale için geçiş alanları olarak kullanıldığı alanlardır. Bu alanlarda yapılacak olan sensör uygulamaları ile ihtiyaç olmayan durumlarda kapalı kalması, geçiş olması esnasında açılması kullanım kolaylığı sağlayarak enerji tasarrufu için de çok önemli bir konu olacaktır. 50-300 Lux arasında ışık şiddeti bu alanlar için yeterli olacaktır. Gün ışığı renkleri tercih edilerek uygun renk sıcaklığı kullanılmış olacaktır. Acil durum ve yönlendirme işaretleri aydınlatmanın bir parçasıdır. Bulunulan bölgenin emniyetli bir şekilde tahliye edilmesi veya bölgeyi terk etmeden önce personellerin olası bir tehlikeyi sonlandırabilmesi için gerekli aydınlatma sağlanarak, kaçış yollarının aydınlatılması ve sürekli görülebilirlik aydınlık düzeyin oluşması amaçlanmaktadır.

TEKNİK HACİMLER

Tüm yan işlemlerin yapıldığı , çamaşırhaneler, yıkama-kuru temizleme, presleme-ütü, tamir ve bakım onarım işlemlerinin yapıldığı ayrıca düşünülmesi gereken alanlar mevcuttur. 300 veya 500 lux aydınlığın yeterli, üç-bant floresan lambalar ve led dönüşümler ile genel aydınlatma ihtiyacı karşılanmaktadır. Daha zor görsel görevler için, ek aydınlatma armatürleri ilave edilmelidir. Görsel işlerin gün boyunca devam ettiği bölümlerde, ışık seviyesi daha yüksek olmalıdır. Bu tarz bölümlerde, aydınlatma armatürlerinde parlamayı önlemek için ayrıca çözümler düşünülmelidir.